أنت هنا

البابیه (بابیسم)

دین ظهر فی بلاد العجم نحو سنة 1863 بدعوة رجل من اهل شیراز یُعرف باسم علی محمد. و کان تلمیذا لبعض تلامذة الشیخ احمد زین الدین الاحسائی الذی مزج التصوف والفلسفة بالشریعة و جمع بین اعتقادات الشیعه الامامیه و الاصول الفلسفیة علی طرز جدید. و قال ان المهدیالغائب المنتظر ظهوره عند الشیعه هو الان من سکان عالم روحانی غیر هذا العالم الجسمانی سماه بجابلقا و جابلسا و ان اجسام سکان ذلک العالم الروحانی کاجسام الجن والملائکة المسماء بالاجسام هورالقلیائیه و هی من اصطلاحات الکیمیا القدیمة و قد قفاهُ علی هذا الاثر تلامذته و قاموا فی مقام التعلیم علی هذه الطریقه . و کان من امر العلی محمد المذکور بعد ان حج الی مکة ان ادعی انه باب المهدی و اقام علی تقریر هذه الدعوی مدةّ و اسس ذلک الدین من عناصر اسلامیه و نصرانیه و یهودیه و وثنیه و لقب نفسة باب . ثم ترک هذا اللقب و لقب نفسة النقطه او خالق الحق، مدعیّا انه لیس نبیاًّ بسیطا بل هو مشخص للالهة و منح احد اتباعه لقب الباب و ارسل دعاةّ الی جهات مختلفة ثم بناء علی قول مقتداهُ الشیخ احمد المذکور فی امر المهدی ادّعی ثانیه انه المهدی بعینه و ان ذاک الجسم اللطیف الروحانی قد ظهر فی هذا الجسم الکثیف المادّی و لما کانت الرجعه - ای رجوع بعض الائمه السابقین وتابعیهم فی آخرالزمان من الاصول الثابتة فی مذهب الامامیه - و التناسخ من اعتقادات طائفه الباطنیه الذین تسلطوا فی بلاد العجم مده طویله کان له بقایا فی النفوس،فقام جماعه من اتباع هذا الرجل اعنی علی محمد وادعی بعضهم انه الحسن و بعضهم انه الحسین و بعضهم انه غیرهما من الائمه و تابعیهم و اید هذه الدعاوی عندهم رای راه هذا الرجل نفسه و هو ان شخصیة الشخص التی باعتبارها یمتاز عن غیره و ینال اسماً خاصا به کحسن او حسین مثلاً انما هی صفاته و اخلاقه التی یکون علیها فمن وجدت فیه صفات شخص و اخلاقه و احواله علی وجه تامّ فهو هو فی ای زمان کان. و لقرب هذه الاعتقادات من مشرب الطائفه الشیخیه و هم اتباع الشیخ احمد زین الدین المذکور آنفا لی دعوة هذا الرجل کثیر من اهالی بلاد العجم المتمذهبین بذلک المذهب الجدید.

   فلما رأی اقبال الناس علیه و اجابتهم دعوته ترفع فی دعواه فقال انه هو النبی و ان الله قد انزل علیه کتاباً یسمی بالبیان و انه المشار الیه بقوله تعالی "خلق الانسان علمه البیان" و الانسان هو محمد (ص) و البیان هو هذا الکتاب المنزل علی علی محمد. و کتابه هذا یحتوی علی کثیر من العربی المسجع و بعض الفارسی الّا ان العربی منه کان ملحونا فلما سئل عن سبب وقوع اللحن فی هذا الکتاب المنزل مع ان اللحن نقصٌ. اجاب بان الحروف و الکلمات کانت قد عصت و افترفت خطیئه فی الزمن الاول فعوقبت علی خطیئتها بان قیدت بسلاسل الاعراب و حیث ان بعثتنا جاءت رحمة للعالمین فقد حصل العفو عن جمیع المذنبین و المخطئین، حتی الحروف و الکلمات، فاطلقت من قیدها تذهب الی حیث شاءت من وجوه اللحن و الغلط.

    و مما ینسب الیه انه کان سریع القلم فی الکتابه حتی کانت سرعة قلمة تحسب من جملة معجزاتة. و قد لقب نفسه بالذکر و زعم انه المراد من الآیة "انا نحن نزّلنا الذکر و انا له لحافظون". و من قوله "فاسالوا اهل الذکر ان کنتم لا تعلمون" و امثال ذلک من الایات القرآنیه و اخذ یدعو الناس الی دینه ولم یعدم من یجیب دعوته فتبعه جمع کثیر من اهالی بلاد العجم و استفحل امرهُ و علقت بقلوب الناس دعوته و اوقع تابعوهُ فی قلوب الناس رعباً و خوفاً اذ کانوا یقفون علی سرائر الناس و خبایاهم فمن کان یومی بطعن فی معتقدهم لم یلبثوا ان یقتلوهُ وفشا منهم التعدی و الغدر حتی کانوا یتشکلون باشکال متعدده کالسائلین و نحو هم لیتمکنوا من الفتک بمن ظنوا به او توهموا فیه انه یشیر بسوء الی مذهبهم، فسفکوا بذلک دماء کثیره و کانوا اشبه الناس بالفداویه الذین اشتهر امرهم علی عهد الفاطمیین (راجع اسماعیلیه) ثم انهم لم یقفوا علی هذا الحد بل تجاوزوهُ الی ان آثاروا الفتنه علی الحکومه فی ثلثه مواضع و ابرزوا من الجساره ما لم یسمع بمثله حتی کان الرجل منهم یتزر بازار  و یأخذ سیفهُ و یهجم علی الالوف من العساکر عریاناً لیس علیه سوی الازار و کانوا یعتقدون ان من یموت منهم فی المحاربات یقوم بعد اربعین یوماً فاشتد علی الحکومه خطبهم و حاولت کبحهم فقاوموها و ثبتوا امامها الی ان قُبض علی هذا الرجل اعنی علی محمد و قتل بالرصاص علی فتوی العلماء فی تبریز و ذلک سنة 1850 بعد ان یبقی فی السجن 18 شهراً و قُذف بجثته فی خندقها و ذلک فی عهد الشاه الحالی فی السنه الثانیه من جلوسِه علی کرسی المملکه. و بزعم اتباعه ان جثته قد صعدت الی السماء. اما غیر اتباعه من الاعجام فیقولون ان جثتهُ قد اکلتها الکلاب. و بعد مضی سنة من قتله حاول ثلثهٌ من اتباعه قتل الشاه فرموه بالرصاص الّا انه اخطاّهُ فنشا عن ذلک اضطهاد شدید فقتل جماهیر من اتباع  الباب فی طهران و عذبوا بعذابات نقشعر لها الابدان. و من جملتهم قره العین الاتی ذکرها و کان ذلک باعثاً علی زیاده امتداد البابیه فی العجم و الهند و قسم من ترکیا.

   ثم ان هذا الرجل کان قد اوما فی بعض رسائله الی ان الذی یخلفه بعد موته شابُ من تلامذته یسمی یحیی و یلقب بصبح ازل فلما وقع تشدید الشاه علیهم و تعقبهم بالقتل فی جمیع الاماکن هرب کثیر منهم الی بغداد ،من بلاد الدوله العلیة. و ممن خرج منهم یحیی صبح ازل و اخوهُ الاکبر المسمی بمیرزا حسین علی الملقب ببهاء. فاختفی صبح ازل عن اعین الناس بامر اخیه و ادعی اخوه انه حاضر بین الناس الا انهم لا یرونه اذ لیست الابصار بقابله لان تناله. و لما وقع الاتفاق بین الدوله العلیه و دوله الشاه علی اخراجهم من بغداد و نقلتهم الدوله الی ادرنه تنفس صبح ازل و اسفر علی الناس قائما بامر الخلافه داعیاً الی دین استاذه علی محمد فحسده اخوه وانکره وادعی انه دجال فوقع الشقاق بینهما و افترق التابعون فئتین فئة اقتدت بصبح ازل و اخری ببهاء و الاولی تسمی ازلیه و الاخری بهائیه و البابیه اسم لهما عامُ. و بعد مدة احست الدوله العلیه منهم سوء المقاصد و اوجست منهم شرا فنفت صبح ازل الی جزیره قبرس، و نفت بهاء الی عکاء و هو الان فیها مع جمع من اتباعه.

   و اما دیانه الباب فتثبت مبدا واحدا کسائر الادیان علی ما بتراءی من قول اتباعه و تحکم بصدق جمیع المرسلین السابقین و تقرب من قول النصاری بحلول اللاهوت فی الناسوت، وتنبی عن ثواب و عقاب للارواح بعد مفارقه الابدان، لکن علی وجه یشبه الخیال فتلتذ النفوس الطیبه باخلاقها و معلوماتها و تتألم النفوس الخبیثه بملکاتها الردیئة وجهالاتها الی ان تزول هذه الملکات عنها فتعود الی عام الاجسام مرة ثانیة و هو ضرب من القول بالتناسخ. و تأمر بالصلاه وجوباً و هی رکعتان فقط وقت الصباح. و قد اتخذ مسجدا کبیرا فی شیراز و جعله کعبه تولی الوجوه الیها فی الصلاه و تفسد الصلاه بالانحراف عنها. ثم انه جعل الشهر تسعه عشر یوماً لان هذا العدد عندهم مقدس لان اصل وحده اللاهوت مولفة علی زعمهم من 19 اقنوماً.

    و رئیسهم الباب فهو عندهم اعظم من محمد کما ان محمدا اعظم من عیسی. و فرض الصوم شهرا من اخر الحوت بحیث یوافق عید فطرهم یوم النیروز و هو اول الحمل. و من احکامه انه یجب تخریب جمیع البقاع المقدسه کمکة و بیت المقدس و قبور الانبیاء و الاولیاء عند حصول اول سلطة لاحد ممن تبع دینهُ. و یحرم شرب الخمر و کذا الدخان علی عهده و حلله اتباعه من بعده و یندب شرب الشای ندباً موکداً حتی ان من شربه ینال جزیل الثواب. و منها انه یجوز العقد علی اثنتین فقط و الشراء و المتعه بغیر حصر، و علی ما یقال انه یجوز نکاح الاخت. و منها ان من کذب فی قول او نادی شخصاً من خلفه فقد اساء و کفارتهُ اعطاء ثلثه مثاقیل من الیاقوت؛ فان لم یجد فصیام یومین. و منها ان شهداء هم الذین قتلوا فی طهران و غیرها یجب ان یبنی لهم مشاهد مکللة بانواع الجواهر. و انه یجب علی ای سلطان یکون منهم ان یضع سیفه فی العالم فاما الدین او الموت و لا یجوز اخذ الجزیه. و انه یجب علی کل واحد منهم ان یکون عنده کأس من الفضة و ثوب نظیف نقی، اما الکأس فیتناول بها الماء الفراح الصافی و اما الثوب فیجتمل به عند الفراغ .

   و انه یجوز ان یظهر بعده کامل اخر، لکن بعد ان یمضی من السنین عدد حروف المستغاث یعنی الفی سنة و کسوراً. و یحظر فی مذهبهم اتخاذ السراری و الطلاق و استعمال النساء للنقاب و یصح ان یقال ان دینهم الی الان لم یقرّ علی نظام واحد بل هو کالرمال السیالة تحدث بسیرها تلا فی محل ثم تنتقل و تحدث تلا اخر بشکل اخر فی محل اخر.

   و کان من جملة دعاتهِ امرأة فتیه بارعة الجمال متوقدة الجنان فاضلة عالمة تسمی باسم سلمة من بنات احد المجتهدین فی العجم و کانت متزوجه بمجتهد اخر طلقت نفسها من زوجها علی خلاف حکم شریعه الاسلام، و آمنت بذلک الرجل عن غیب و کانت تکاتبه و یکاتبها فکان یخاطبها فی مکاتباته بقره العین فلُقیت بذلک و کانت تناظر العلماء و الفضلاء مکشوفه الوجه بدون حجاب ثم لما وقعت المحاربة بین البابیین و عساکر الدوله فی مازندارن جیشت جیشاً و قادته مکشوفة الوجه و سارت امامه طالبه اعانتهم. و فی اثناء الاحتفال البدشت قامت فیهم خطیبة و قالت ایها الناس ان احکام الشریعه الاولی اعنی المحمدیه قد نسخت و ان احکام الشریعه الثانیه لم تصل الینا فنحن الان فی زمن لا تکلیف فیه بشیءٍ. فوقع الهرج و المرج و فعل کل من الناس ما کان یشتهیه من القبائح. لما قبض علیها و ألبست البرقع جبراً و حکم علیها بان تحرق حیه و لکن الجلاد خنقها قبل ان العب النار بالحطب الذی أعدَّ لاحراقها.

    و من احکام هذا الدین انه لا یجوز ان یضرب المعلم تلمیذهُ اصلا و ان الزکوات و الصدقات لا یجوز اعطاؤها لغیر البابیین فان فقد فقیر فی البابیین فنصرف علی من بقی علی مذهب الشیخ احمد زین الدین الاحسائی. و إما نسبتهم الی الاباحیة (الکمون) فهذا من لوازم مذهبهم حیث ان کل من خالفهم فی معتقدهم فدمه و ماله هدر. و اما تشارکهم فی الاموال فهو من مقتضیات کل دین او مذهب جدید اذ یتعاون اهله ببذل جمیع ما بایدیهم و یرتفع الحجر و الحَرج من بینهم.

فهذا ما رواهُ عنهم السید جمال الدین الافغانی المشهور و غیره.  

الماخذ: دائره المعارف  -قاموس عام لکل فن و مطلب تالیف المعلم بطرس البستانی،بیروت ،لبنان،1977

صورة ghased
نویسنده / مترجم: ghased

جميع حقوق هذا الموقع محفوظة لمؤسسة دراسة البهائية.
حق التاليف والنشر لموقع دراسة البهائية ۲۰۱۹-۲۰۰۶.